O powiecie Historia | Historia |
|
|
Początki osadnictwa w okolicach Żuromina datowane są na XI-XII w. Osada Żuromin, zwana początkowo Żeromin, Żeromino lub Żyromin powstała zapewne na jednej z polan wśród puszczy. Pierwsze wzmianki o osadzie Żuromin pochodzą z końca XIII wieku, kiedy to w 1243 r. książę płocki i mazowiecki Bolesław I podarował komesowi Brodzie ze Szreńska wieś Szeromin (Syromyno) należącą do parafii lubowidzkiej. W wieku XV Żuromin stanowił własność rodziny Szczygłów, a po roku 1489 należał do rodziny Dębskich. W 1578 r. wieś Szeromino liczyła około 200 mieszkańców. Około 1643 r. Żuromin znalazł się w posiadaniu Tomasza Działyńskiego wojewody chełmińskiego, a po 1703 r. należał do Michała Zamoyskiego. Dalsze jego dzieje związane są z działalnością kościoła i rozwijającym się kultem Matki Boskiej. W 1714 r. do Żuromina sprowadzili się jezuici, którzy otrzymali na własność drewniany kościół oraz dom mieszkalny. Około 1760 r. jezuici rozpoczęli budowę kościoła murowanego, którego nie zdążyli ukończyć ze względu na kasatę zakonu w 1773 r. Dzieła jezuitów dokończyli reformaci, których do Żuromina sprowadził Andrzej Zamoyski. Właśnie dzięki jego staraniom w 1767 r. Żuromin uzyskał prawa miejskie od króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. W początkach XIX w. był miastem drobnoszlacheckim, półrolniczym ze stosunkowo słabym rzemiosłem. Od 1807 r. Żuromin należał do departamentu płockiego w powiecie mławskim, a po 1815 r. na skutek nowego podziału administracyjnego Królestwa Polskiego wszedł w skład guberni płockiej i obwodu mławskiego. Dzięki prężnej działalności kościoła i reformatów, dobrze rozwijało się tu szkolnictwo. Od 1811 r. w Żurominie funkcjonowała szkoła podwydziałowa, która w 1824 r. podniesiona została do stopnia wydziałowej. W 1847 r. właścielem miasta został Adam Wołowski, sędzia pokoju powiatu mławskiego. Okres powstania styczniowego charakteryzował się bohaterską postawą ludności w walce z wojskami rosyjskimi. Po upadku powstania nastąpiła całkowita likwidacja odrębności Królestwa Polskiego oraz wprowadzenie nowego podziału administracyjnego. Żuromin wszedł w skład powiatu sierpeckiego w guberni płockiej. Z dniem 1 czerwca 1869 r. na mocy ukazu carskiego Żuromin wraz z 66 miastami Mazowsza został pozbawiony praw miejskich, stał się gminą wiejską zarządzaną przez wójta i zgromadzenie gminne. W okresie pierwszej wojny światowej znalazł się na uboczu działań wojennych i politycznych. Prawa miejskie odzyskał w 1925 r. W dniu 8 października 1939 r. na mocy dekretu Hitlera utworzono rejencję ciechanowską, w skład której wszedł Żuromin, otrzymując niemiecką nazwę Görtzen. W czasie wojny miasto uniknęło zniszczeń, pozostawało bowiem poza terenem działań wojennych. Z dniem 1 stycznia 1956 r. utworzono powiat żuromiński obejmujący 21 gromad. Od 1 stycznia 1975 r. z chwilą likwidacji powiatów Żuromin należał do województwa ciechanowskiego. Na skutek zmian administracyjnych od 1 stycznia 1999 r. jest ponownie miastem powiatowym w województwie mazowieckim.Oficjalny akt potwierdzający utworzenie powiatu żuromińskiego wręczył pierwszemu Staroście Januszowi Welencowi w dniu 23 listopada 1998 r. Prezes Rady Ministrów Jerzy Buzek. Uroczystość odbyła się w Zamku Królewskim w Warszawie. Obecnie miasto Żuromin - 9 tys. mieszkańców, jest wyposażone w obiekty świadczące usługi w zakresie szkolnictwa ponadgimnazjalnego - Liceum Ogólnokształcące, Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych, Powiatowe Centrum Kształcenia Praktycznego oraz ochrony zdrowia - szpital powiatowy, liczne przychodnie specjalistyczne i 4 apteki. Zlokalizowane są tu instytucje administracji rządowej i samorządowej, instytucje obsługi biznesu oraz usługowo - handlowe, zaspakajające potrzeby ludności powiatu. Jest ośrodkiem przetwórstwa rolno - spożywczego i przemysłu elektromaszynowego. Miasto położone jest na skrzyżowaniu dróg wojewódzkich, tj. Nr 541 Lubawa - Lidzbark - Żuromin - Sierpc i Nr 563 Mława - Żuromin - Rypin Drugim miastem w powiecie jest Bieżuń, którego początki sięgają XII w. Położony na szlaku handlowym przy przeprawie przez Wkrę stanowił istotny ośrodek handlowo - rzemieślniczy. Prawa miejskie uzyskał w 1406 roku, następnie utracił je po potopie szwedzkim i powtórnie, po ich odzyskaniu, po powstaniu styczniowym. Ostatecznie Bieżuń odzyskał prawa miejskie w 1994 r. Miasto Bieżuń, liczące blisko 2 tys. osób, stanowi ośrodek obsługi lokalnej, jest siedzibą władz miasta i gminy. Wyposażone jest w obiekty obsługi lokalnej, tj. Liceum Ogólnokształcące, Muzeum Małego Miasta, zabytki kultury oraz obiekty usługowe dla ludności i rozwoju rolnictwa. Bieżuń posiada korzystne warunki dla rozwoju turystyki i produkcji. Miasto położone jest na skrzyżowaniu dróg wojewódzkich: Nr 541 Lubawa - Lidzbark - Żuromin - Sierpc - Dobrzyń n. Wisłą i Nr 561 Bieżuń - Szumanie (do drogi krajowej Nr 10) Pozostałe ośrodki Gminne - Lubowidz (1,9 tys. osób), Kuczbork (0,8 tys. osób), Lutocin (0,8 tys. osób) oraz Siemiątkowo (0,5 tys. osób), wyposażone są w obiekty usługowe dla ludności oraz szkoły podstawowe i gimnazja. W Zielonej (gm. Kuczbork) funkcjonuje Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych (do 1 września 2002r. - Zespół Szkół Rolniczych). Gminy posiadają korzystne warunki dla rozwoju przetwórstwa rolno - spożywczego i produkcji przemysłowej. Tereny położone nad Wkrą posiadają sprzyjające warunki dla rozwoju funkcji turystycznej, rolnictwa ekologicznego. Pozostałe ogniwa systemu osadniczego powiatu żuromińskiego to wsie. Większe ośrodki posiadają obiekty usługowe, sklepy spożywczo-przemysłowe i szkoły podstawowe. Akt potwierdzający utworzenie Powiatu Żuromińskiego. Ważniejsze daty z historii Żuromina:
|
;){kind=link}